صفحه اصلی نقشه سایت خوراک
کتاب البهائیه فی المیزانزندگی نامه عبدالبهاء1اینفوگرافی شوقیچرا حضرت مهدی عج از دیده ها پنهان است؟تحریف احکام الهیبابیت و بهائیت و امیرکبیردم خروس یا قسم حضرت عباسیمیرزابهاء واقدس
موضوعات
آمار
● آمار مطالب کل مطالب : 549 کل نظرات : 0 ● آمار کاربران افراد آنلاین : 4 تعداد اعضا : 0 ● آمار بازدید بازدید امروز : 1,598 بازدید دیروز : 2,181 بازدید کننده ارمزو : 70 بازدید کننده دیروز : 195 گوگل امروز : 0 گوگل دیروز : 0 بازدید هفته : 15,714 بازدید ماه : 28,687 بازدید سال : 28,687 بازدید کلی : 28,687 ● اطلاعات شما آی پی : 3.238.186.43 مروگر : سیستم عامل :
آرشیو
لینک های دوستان

نائبان خاص امام زمان علیه السلام

میکائیل
:
بازدید : 5



نماینده و نایب خاص حضرت در بین مردم زندگى مى كردند.

هدف از نیابت و سفارت:

نمایندگى و نیابت امام زمان(عج)، با دو هدف عمده صورت مى گرفت :

یك. آماده كردن اذهان عمومى براى غیبت كبرى و عادت دادن تدریجى مردم به پنهان زیستى امام (علیه السلام)  و جلوگیرى از غافلگیر شدن در موضوع غیبت ؛ اگر امام معصوم (علیه السلام) ، به طور ناگهانى غیبت مى كرد، چه بسا موجب انكار مطلق وجود مهدى(عج) و انحراف افكار عمومى مى شد. نمایندگان خاص امام زمان(عج) در دوران غیبت صغرى، به این هدف و غرض - كه آماده سازى افكار و اذهان عمومى براى «غیبت كبرى» بود - نایل آمدند و لذا لزومى به امتداد غیبت صغرى نبود.

دو. رهبرى دوستداران و طرفداران امام زمان(عج) و حفظ مصالح اجتماعى شیعیان. بدین وسیله امام زمان(عج) توانست رهبرى خویش را در جامعه اعمال و خسارت هاى ناشى از عدم حضور مستقیم خود را تا حدودى جبران كند[58[.

مهم ترین وظایف و فعالیت هاى نوّاب خاص عبارت بود از :

1پنهان نگه داشتن نام و مكان زندگى امام مهدى(عج) و رفع شك و تردید درباره آن حضرت ؛

2. جلوگیرى از تفرقه، اختلاف، فرقه گرایى و انشعابات شیعیان ؛

3پاسخ گویى به پرسش هاى فقهى و مشكلات علمى و عقیدتى مردم ؛

4مبارزه با مدعیان دروغین نیابت و افشا و رسوا كردن آنها ؛

5. اخذ و توزیع اموال متعلق به امام ؛

6. سازماندهى هاى دیگر وكیلان و سفراى امام در شهرها و مناطق مختلف و...[59[.

تعداد و اسامى نائبان خاص:

در عدد نوّاب امام زمان(عج) اختلاف هست. سید بن طاووس در كتاب ربیع الشیعه اسامى آنان را چنین ذكر كرده است : ابوهاشم داوود بن قاسم، محمد بن على بن بلال، عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، عمر الاهوازى، احمد بن اسحاق، ابو محمد الوجنان، ابراهیم بن مهزیار و محمد بن ابراهیم[60[.

شیخ طوسى نیز وكلا را این گونه معرفى كرده است : عمرى و پسرش، حاجز، بلالى و عطار از بغداد، عاصمى از كوفه، محمد بن ابراهیم بن مهزیار از اهواز، احمد بن اسحاق از قم، محمد بن صالح از همدان، شامى و اسدى از رى، قاسم بن العلاء از آذربایجان و محمد بن شاذان از نیشابور[61[.

اما وكالت چهار نفر در بین شیعیان معروف است : عثمان بن سعید، محمدعثمان، حسین بن روح و على بن محمد سمرى. هر یك از آنها نیز در شهرهاى مختلف نمایندگانى داشتند[62[.

ظاهرا نمایندگان اصلى امام، همین چهار نفر بودند و افراد دیگر، یا نماینده این چهار تن در شهرستان ها و بلاد بودند و یا اگر هم نماینده امام بودند، از طریق این چهار تن، امور مردم را به عرض امام مى رساندند و یا به گفته سید محسن امین، سفارت این چهار تن مطلق و عام بود ؛ ولى سفارت و نیابت دیگران در موارد خاص بود[63[.

در روایتى از غیاث بن اسد، تعداد و اسامى نائبان امام، چنین آمده است :

]...  نماینده آن حضرت، عثمان بن سعید بود. عثمان هنگام مرگ، نمایندگى را به پسرش ابو جعفر محمد بن عثمان سپرد و او این منصب را براى ابوجعفر ابو القاسم حسین بن روح وصیت كرد. او نیز منصب نمایندگى را به ابوالحسین على بن محمد سمرى... واگذار كرد. وقتى هنگام وفات على بن محمد سمرى رسید، از او خواستند كه براى نمایندگى وصیت كند، او گفت : خدا را امرى است كه خود آن را به انجام مى رساند. غیبت تامّه (كبرى)، همان غیبتى است كه بعد از سمرى(ره) واقع شد»[64[.

اینان یكى پس از دیگرى، برنامه نیابت و نمایندگى از طرف امام (علیه السلام)  را اجرا مى كردند و تعیین آنان به دست خود امام (علیه السلام)  بود كه به وسیله توقیع مبارك، كه در آخر عمر یكى از این نوّاب صادر مى شد، نایب بعدى تعیین مى گردید. ملاك اساسى و اصلى در تعیین نایب عبارت بود از : تقوا و خدا ترسى، زهد و دیانت، درك صحیح و فهم عمیق درباره مسائل اجتماعى و سیاسى، حسن سابقه و خوش نامى (كه موجب اطمینان و اعتماد كامل مردم شود)، شجاعت، قدرت تحمل و استقامت و شكیبایى در برابر پیشامدهاى غیرمنتظره و بالاخره دوستى و دشمنى در راه خدا و براى رضاى او و فدا كردن همه چیز در راه اقامه حق و اجراى تعلیمات اسلام.

 

در اینجا به معرفى اجمالى نایبان چهارگانه پرداخته مى شود :

1. عثمان بن سعید عمرى:

عثمان بن سعید، نخستین نایب خاصّ و سفیر امام زمان(عج) و داراى مقامى والا در نزد شیعیان است[65]. او از شاگردان و وكیلان مورد اعتماد امام دهم و یازدهم و مردى جلیل القدر و مورد اطمینان بوده است.

كنیه وى «ابو عمرو» و لقب هاى پر افتخارش، عبارت بود از : عمرى، اسدى، عسكرى، سمّان و زیات. این لقب ها به جهت انتساب او به قبیله بنى اسد، نام جد مادرش (عمرى)، سكونت در عسكر (سامرا)، روغن فروشى به دستور امام (علیه السلام) جهت استتار در فعالیت هاى سیاسى - مذهبى و... بوده است.

امام عسكرى (علیه السلام)  به احمد بن اسحاق فرمود : «عمرى و پسرش، هر دو ثقه و مورد اعتمادند ؛ هر آنچه از سوى من براى تو آوردند، تردید مكن كه از سوى ما است و هر چه مى گویند از جانب ما است. بنابراین سخنان آن دو را بشنو و از آنان پیروى كن و بدان كه هر دو امین و مورد اعتمادند»[66[.

پس از رحلت امام یازدهم، حضرت مهدى(عج) جناب عمرى را در وكالت ابقا و به سفارت خویش برگزید. بر این اساس او نخستین سفیر و نایب امام زمان(عج)، رابط میان او و شیعیان و دوستانش در رسانیدن نامه ها و مسائل و حلّ مشكلات آنان بود[67[.

 

2محمد بن عثمان بن سعید عمرى:

بعد از وفات عثمان بن سعید، فرزندش محمد به جاى پدر نشست و به وكالت ناحیه مقدسه منصوب شد. كنیه وى ابو جعفر و القابش، عمرى، عسكرى و زیّات بوده است.

حضرت مهدى(عج)، محمد بن عثمان را به جاى پدر برگزید تا همان نقش حساس و اساسى را كه پدرش در دوران پر افتخار خود بر عهده داشت، ایفا كند و طى نامه هاى متعددى به بزرگان شیعه، به همه اطلاع داد كه محمد را به عنوان نایب دوم برگزیده است.

یعقوب بن اسحاق گفته است : به وسیله محمد بن عثمان، نامه اى خدمت امام زمان(عج) فرستادم و از برخى مشكلات دینى سؤال كردم ؛ جواب نامه به خط مبارك امام واصل شد و در ضمن آن نوشته بود : «محمد بن عثمان عمرى، موثّق و نامه هایش، نامه هاى من است»[68[.

محمد بن عثمان همانند پدر، از بزرگان شیعه و از نظر تقوا، عدالت و موقعیت اجتماعى، مورد قبول و احترام خاص شیعیان و از یاران مورد اعتماد امام عسكرى (علیه السلام)  بود.

محمد بن عثمان، بسان پدرش سفیر و رابط میان حضرت مهدى(عج) با تمامى شیعیان آن حضرت بود ؛ چه شیعیانى كه در عراق مى زیستند و چه دوستداران و ارادتمندانى كه از قم و دیگر شهرهاى اسلامى در پى امام خویش بودند و از سفیر و نایب خاصّ او، سراغش را مى گرفتند. محل خدمت و سفارت او در بغداد بود[69[.

او اموال و حقوق شرعى را از شیعیان دریافت مى داشت و به صورت نهانى، همه را به حضرت مهدى(عج) تقدیم مى كرد و یا به گونه اى كه امام، مقرّر مى فرمود، به مصرف مى رساند.

محمد بن شادان درباره او گفته است :

«480 درهم مال امام، نزدم جمع شده بود. چون خوش نداشتم آن را ناتمام نزد امام بفرستم، بیست درهم از مال خودم رویش گذاشته، توسط محمد بن عثمان خدمت امام فرستادم ؛ ولى از اضافه كردن بیست درهم چیزى ننوشتم. رسید آن مال از ناحیه امام واصل شد كه نوشته بود : پانصد درهم - كه بیست درهمش مال خودت بود - واصل گشت»[70[

محمد بن عثمان، حدود پنجاه سال متصدّى نیابت بود و در سال 304 ه .ق درگذشت. وى بارها به شایستگان خبر داد كه پس از رحلتش، حسین بن روح نوبختى، به جاى او منصوب شده و انجام وظیفه خواهد كرد[71[.

در زمان وى، مدعیان دروغین زیادى پیدا شدند و به همین جهت یكى از كارها و فعالیت هاى مهم او، مبارزه مستمر با این مدعیان دروغین نیابت بود. او با سعى و تلاش بى وقفه، توانست عموم شیعیان را از چنگال آنان برهاند...

 

3. حسین بن روح نوبختى:

وى، سومین وكیل امام زمان و داناترین فرد عصر خویش بود. كنیه وى ابوالقاسم و لقبش نوبختى است. در جامعه شیعه آن روزگار، شخصیتى پرآوازه، اندیشمند و معروف داشت و پیش از افتخار تصدّى نیابت خاص، وكیل دومین سفیر حضرت مهدى(عج) جناب محمد بن عثمان بود. حسین بن روح هم به املاك او نظارت داشت و هم رابط میان او و بزرگان شیعه در نقاط مختلف كشور پهناور اسلامى بود و از این راه، دستورات و تعلیمات اهل بیت و اخبار نهانى را به آنان مى رساند. وى به خردمندى و فرزانگى و رشد فكرى و دینى، شهرت بسزایى داشت و موافق و مخالف بر این واقعیت گواهى مى دادند تا جایى كه اهل سنت نیز او را تكریم و احترام مى كردند[72[.

پیش از رحلت دومین نایب خاص، فرمانى از جانب ولى عصر(عج) صادر گردید كه به موجب آن، محمد بن عثمان دستور یافت تا حسین بن روح را به جاى خویش معرفى كند و چنین كرد. مجلسى نوشته است : وقتى مرض محمدعثمان شدت یافت، گروهى از بزرگان و معروفین شیعه - مانند ابو على بن همام، ابو عبداللّه  بن محمد كاتب، ابو سهل اسماعیل بن على نوبختى و... - خدمتش رسیده، از جانشینش سؤال كردند ؛ جواب داد : حسین بن روح جانشین من و وكیل و مورد اعتماد حضرت صاحب الامر است. در كارها به وى رجوع كنید. من از جانب امام، مأمورم كه حسین بن روح را به نیابت منصوب كنم»[73[.

شیخ طوسى درباره حسین بن روح مى گوید : «ابو القاسم، از عاقل ترین مردم نزد مخالف و موافق بود و به تقیه رفتار مى كرد». وى در میان شیعیان بغداد، از موقعیت اجتماعى خوبى بهره مند بود و حتى نفوذ و احترام قابل ملاحظه اى نزد مقامات بالاى مملكتى داشت و از سوى آنان، به وى كمك هاى مالى مى شد[74[.

حسین بن روح، بعد از وفات محمد بن عثمان، امور وكالت را در دست گرفت. در همان آغاز كار، ذكاء (خادم محمد بن عثمان عمرى)، به نزدش آمد و امانت هایى از قبیل عصا و كلید صندوقچه ابوجعفر را به وى تحویل داد و گفت : ابوجعفر به من فرمود : این اشیاء را بعد از خاكسپارى من، به ابوالقاسم حسین روح، جانشین من، تحویل بده[75[.

سفارت حسین بن روح تا حدودى بین شیعیان به صورت آشكار مطرح بود و حكومت هم هیچ مشكلى براى او به وجود نمى آورد. وى به مدت 21 سال (از سال 305 ه .ق تا سال 326 ه .ق)، منصب سفارت از ناحیه مقدسه را بر عهده داشت و در تاریخ هجدهم، شعبان چشم از دنیا فرو بست. پیكر این سفیر گرامى حضرت را در بغداد به خاك سپردند. مقبره اش زیارتگاه شیعیان است و مردم به زیارت او، تبرّك مى جویند.

محمد بن على اسود نقل كرده است : على بن حسین بن بابویه (پدر شیخ صدوق) به وسیله من، به حسین بن روح، پیغام داد كه از حضرت صاحب الامر تقاضا كند برایش دعایى بفرماید ؛ شاید خداوند پسرى به او مرحمت كند. من خواسته او را خدمت حسین بن روح عرض كردم. بعد از سه روز اطلاع داد كه امام برایش دعا فرمود [و گفت :] به زودى خداوند پسر پربركتى كه نفعش به مردم مى رسد، به وى عطا خواهد كرد. در همان سال، محمد برایش متولد شد و بعد از او هم، فرزندان دیگرى پیدا كرد.

صدوق(ره) بعد از نقل این داستان، مى نویسد : هر وقت محمد بن على اسود، مرا مى دید كه در مجالس درس محمد بن حسن بن احمد، شركت مى كنم و شوق زیادى به خواندن و حفظ كتاب هاى علمى دارم ؛ مى گفت : چندان تعجّب ندارد كه این قدر به تحصیل علم، علاقه دارى ؛ تو به بركت دعاى امام زمان(عج) به دنیا آمده اى[76[

بنا به وصیت حسین بن روح و به دستور امام مهدى(عج)، مقام نیابت خاص بعد از او، به «ابوالحسن على بن محمد سمرى» رسید.

4. على بن محمد سمرى:

چهارمین و آخرین نایب خاص امام مهدى(عج)، ابوالحسن على بن محمد سمرى است. او بعد از درگذشت حسین بن روح، به دستور آن حضرت، عهده دار امر نیابت شد. وى از تاریخ هجدهم شعبان سال 326 ه .ق تا پانزدهم شعبان سال 329 ه .ق، وكالت و نیابت را رهبرى كرد.

او از خاندانى متدین و شیعه بود كه در وكالت امامیه، به حسن خدمت گزارى شهرت داشت. همین گذشته نیكوى وى و حسن اعتماد و امانت دارى اش، موجب شد تا در پذیرش امر سفارت خود از سوى شیعیان با مشكلى رو به رو نشود. وكیلان و خواصّ شیعه، او را به عنوان سفیر راستین امام مهدى(عج) به رسمیت شناختند و وجوهات شرعى خود را به وى تحویل مى دادند تا او آن را به ناحیه مقدسه برساند[77[.

ابوالحسن على بن محمد سمرى، فرصت زیادى براى فعالیت نداشت ؛ هم به جهت كوتاه بودن مدت نیابت و هم به جهت وضعیت خاصّ سیاسى او. بدین جهت نتوانست فعالیت هاى گسترده اى انجام دهد و یا اگر هم موفق به فعالیت هاى گسترده اى شده بود، به جهت شدّت رعایت تقیه و احتیاط و استتار، آن فعالیت ها براى آیندگان نقل نشده است.

احمد بن ابراهیم بن مخلّد گفته است : روزى على بن محمد سمرى، بدون مقدمه فرمود : خداوند، على بن بابویه قمى را رحمت كند. حاضران، تاریخ این كلام را یادداشت كردند. بعدها خبر رسید كه على بن بابویه، در همان روز از دنیا رفته است، خود سمرى هم در سال 329 ه .ق وفات كرد[78[.

با پایان یافتن زندگى چهارمین نایب خاصّ امام عصر، «غیبت صغرى» به پایان رسید و از آن روز، غیبت طولانى امام (علیه السلام)  آغاز گردید و تاكنون نیز ادامه دارد.

شیخ طوسى در كتاب الغیبة به سند خود، نقل مى كند : سمرى، چند روز قبل از وفاتش، این توقیع امام عصر(عج) را به بزرگان شیعه ارائه داد :

]بسم الله الرحمن الرحیم یا علىّ بن محمد السمرى! اَعظم الله اجر اخوانك فیك فَاِنّكَ مَیّتٌ و بین ستّة ایّام، فاجمَعَ اَمرَكَ و لا تُوصِ الى اَحَد فَیَقومُ مقامَكَ بعد وفاتك...»[79] ؛ «اى على بن محمد سمرى! خداوند اجر برادرانت را در سوگ تو بزرگ گرداند ؛ تو تا شش روز دیگر، حیات را وداع مى گویى. پس به كارهاى خود رسیدگى كن و به احدى وصیت مكن كه مقام تو را در اختیار گیرد. به تحقیق كه غیبت تامه (كبرى) شروع شد، و ظهورى نخواهد بود ؛ مگر بعد از اذن خداى بلندمرتبه و آن بعد از گذشت دورانى طولانى و قساوت قلب ها و پر شدن زمین از جور و ظلم مى باشد. در میان شیعیان من، كسانى پیدا مى شوند كه ادعا مى كنند مرا مشاهده مى نمایند. آگاه باش كه هر كه قبل از خروج سفیانى و صیحه آسمانى مدعى مشاهده شود، دروغ گو است[.

شیخ صدوق(ره) به نقل از ابومحمد حسن بن احمد مى نویسد :

]ما در سال درگذشت ابوالحسن على بن محمد سمرى، در مدینة السلام بغداد بودیم. چند روز قبل از درگذشت او، به حضورش رسیدیم، او این توقیع حضرت را به ما نشان داد و ما از روى آن نوشتیم و نسخه بردارى كردیم و از نزدش خارج شدیم. چون روز ششم (روز موعود) فرا رسید، به نزد سمرى رسیدیم و او را در حالت احتضار مشاهده كردیم. دیدیم كه وى در حال جان دادن است ؛ به وى گفتند : وصىّ و جانشین تو چه كسى است؟

در پاسخ گفت : خدا را مشیّتى است كه خود انجام خواهد داد (یعنى دوره غیبت صغرى به پایان رسیده و كسى نایب امام نیست). این مطلب را گفت و آن گاه جان به جان آفرین تسلیم كرد. این آخرین سخن بود كه از وى شنیده شد»[80[.

از این تاریخ به بعد، ارتباط بین نوّاب خاص با امام مهدى(عج)، به پایان رسید و دوره غیبت كبرى، آغاز شد[81[.

…………………………………………………………………………………………………………….

[58]. تاریخ غیبت صغرى، ص 426.

[59]. براى مطالعه بیشتر ر.ك : زندگانى نوّاب خاص امام زمانعج، ص 84 - 89.

[60]. رجال ابو على، ص 312

[61]. رجال مامقانى، ج 1، ص 200 ؛ اثبات الهداة، ج 7، ص 294.

[62]. ر.ك : ابراهیم امینى، دادگستر جهان، ص 136.

[63]. اعیان الشیعه، ج 4، ص 21 بخش 3.

[64]. بحار الانوار، ج 51، ص 15، ح 15.

[65]. تاریخ غیبت صغرى، ص 379 و 395.

[66]. اصول كافى، ج 1، ص 330 ؛ الغیبة، ص 219.

[67]. ر.ك : امام مهدىعج از ولادت تا ظهور، ص 272.

[68]. بحار الانوار، ج 51، ص 349، ج 2.

[69]. امام مهدىعج از ولادت تا ظهور، ص 276.

[70]. بحار الانوار، ج 51، ص 325، ح 44.

[71]. ر.ك : كمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 503 ؛ كتاب الغیبة، ص 226.

[72]. امام مهدى از ولادت تا ظهور، ص 277.

[73]. بحار الانوار، ج 51، ص 355.

[74]. الغیبة نعمانى، ص 236.

[75]. تاریخ عصر غیبت، ص 296 و 297 ؛ تاریخ سیاسى غیبت امام دوازدهم، ص 195

[76]. كمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 502.

 

[77]. تاریخ عصر غیبت، ص 298 (به نقل از : كمال الدین و تمام النعمه، ص 517).

[78]. بحار الانوار، ج 51، ص 36.

[79]. الغیبة نعمانى، ص 242 و 243 ؛ كمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 516.

[80]. كمال الدین و تمام النعمه، ص 516.

[81]. تاریخ عصر غیبت، ص 300.

مطالب مرتبط
انتظار پویا
انتظار فرج امام زمان (عج)
پیروان ادیان مختلف در عصر ظهور
نظر مرجع در رابطه با طهارت و نجاست بهائیتـ ؟؟
ویژگی های یاران امام زمان (عج)
یاران امام زمان (عج)
خروج دجال و سفیانى
دعاها و زیارات امام زمان عج
ارسال دیدگاه
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
آخرین مطالب ارسالی سایت
مطالب محبوب
مطالب تصادفی